Trong nghiên cứu về nguồn lực tôn giáo, các nhà nghiên cứu phân ra các thành tố của nguồn lực tôn giáo gồm: (1) Nguồn lực con người: Các chức sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ tôn giáo; (2) Nguồn lực tinh thần: Các giá trị văn hóa, đạo đức chứa đựng trong kinh điển, giáo lý tôn giáo, lối sống, truyền thống tốt đẹp của tôn giáo; (3) Nguồn lực vật chất: Các cơ sở thờ tự, các tài sản, cơ sở vật chất, di sản văn hóa tôn giáo, cơ sở đào tạo chức sắc và nguồn tài chính của các tổ chức tôn giáo; (4) Các thiết chế tôn giáo.

Triết lý nhân sinh là nguồn lực tinh thần của tôn giáo. Triết lý nhân sinh của tôn giáo là hệ thống quan niệm về ý nghĩa cuộc sống, đạo đức, và mối quan hệ giữa con người với vũ trụ, được hình thành từ các giáo lý và niềm tin tôn giáo. Nó giúp định hướng hành vi, nuôi dưỡng tinh thần, và tạo nền tảng cho sự hòa hợp xã hội. Mỗi tôn giáo có một triết lý nhân sinh riêng. Thành phố Cần Thơ có 13 tôn giáo , tín đồ chiếm khoảng 42% dân số của thành phố. 

Bài viết này sẽ điểm qua những nét cơ bản về triết lý nhân sinh của các tôn giáo có đông tín đồ ở thành phố Cần Thơ: Phật giáo, Phật giáo Hòa hảo, Công giáo và truyền thống đón mừng năm mới của các tôn giáo.

Triết lý nhân sinh Phật giáo 
Quan niệm về vô thường: Phật giáo cho rằng mọi sự vật đều biến đổi, không có gì tồn tại vĩnh viễn, tất cả mọi sự vật, hiện tượng xung quanh ta, cũng như ta là không có thực, chỉ là ảo giả, do vô minh đem lại sự đau khổ. 

Quy luật Nhân quả, nghiệp báo, luân hồi: Phật giáo cho rằng hành động thiện hay ác đều tạo ra kết quả tương ứng. Với thuyết nhân quả và nghiệp báo, Phật giáo cho rằng mọi hành vi thiện, ác, to, nhỏ của con người đều có quả báo. 

Giải thoát: Mục tiêu cuối cùng là thoát khỏi khổ đau, đạt đến Niết bàn. Tư tưởng cốt lõi trong nhân sinh quan Phật giáo là giải thoát, nó được thể hiện chủ yếu trong Tứ diệu đế. Từ chỗ cho rằng đời là bể khổ nên nhân sinh quan Phật giáo đưa ra những biện pháp, con đường để diệt trừ sự khổ và giải thoát cho con người. Chính vì thế, nhân sinh quan Phật giáo chủ yếu là học thuyết đạo đức, chứa đựng nhiều giá trị, yếu tố tích cực đối với con người và xã hội.

Từ đó rút ra ý nghĩa nhân sinh: Sống từ bi, trí tuệ, và hướng đến sự giác ngộ.

Triết lý nhân sinh của Phật giáo Hòa Hảo 
Phương châm "Học Phật - Tu Nhân", Học Phật - Tu Nhân là cốt lõi, bao gồm việc tu học giáo lý Phật giáo (Học Phật) song song với việc hoàn thành trách nhiệm, đạo đức đối với gia đình và xã hội (Tu Nhân).

Nhấn mạnh tu hành tại gia, PGHH không đề cao việc xa lánh cuộc đời để đi tu. Người tín đồ tu hành tại gia, vừa lao động sản xuất, vừa làm tròn nghĩa vụ của một công dân và một người con hiếu thảo.

Thực hành tứ đại trọng ân: Ân tổ tiên cha mẹ, Ân đất nước, Ân tam bảo (Phật, Pháp, Tăng), và Ân đồng bào nhân loại.

Nhân Quả và Thiện Tâm: PGHH dạy tín đồ tin vào luật nhân quả, khuyên răn con người tránh ác làm lành, giữ tâm trong sạch, rộng lượng bao dung, từ đó xây dựng đời sống an lành và gieo nhân thiện. Sống giản dị, hiền hòa và lối sống khiêm tốn, gần gũi với đạo đức truyền thống Việt Nam.

Triết lý nhân sinh Công giáo 
Triết lý nhân sinh Công giáo tập trung vào việc định hướng lẽ sống dựa trên Phúc âm, không chỉ đối Thần (hướng về Chúa) mà chủ yếu đối Nhân (yêu thương, phục vụ tha nhân). Con người được xem là thụ tạo cao quý do Thiên Chúa tạo dựng nên, có ân sủng để vượt qua vật tính, sống yêu thương, bác ái, và hướng tới sự sống vĩnh hằng. 

Thiên Chúa là trung tâm: Sự sống con người xuất phát từ Thiên Chúa và hướng về Thiên Chúa.

Tình yêu thương (Bác ái): là cốt lõi, yêu Chúa và yêu người như chính mình.

Sống vì tha nhân: Hướng đến cộng đồng, chia sẻ, giúp đỡ, nhất là người nghèo khổ và bị gạt ra ngoài lề.

Vượt lên chính mình: Nhờ ân sủng, con người có khả năng vượt lên trên những bản năng ích kỷ, thú tính để sống cao đẹp hơn.

Giá trị thiêng liêng của cuộc đời: Đời người là tạm, kính Chúa yêu người sẽ đưa người tín đồ đến cuộc sống vĩnh hằng nơi nước Thiên đàng ở cuộc sống đời sau. 

Truyền thống đón mừng năm mới của tôn giáo
Các tôn giáo đều có các nghi lễ chào mừng năm mới riêng, nhưng điểm chung là hướng đến sự khởi đầu mới, cầu mong bình an, may mắn và hạnh phúc cho cộng đồng tín đồ. Năm mới thường được xem là thời điểm xua đi điều xui rủi, đón nhận vận may. Nhiều tôn giáo coi đây là dịp để cầu nguyện cho hòa bình, sức khỏe và thịnh vượng. Các nghi lễ, lễ hội đón mừng năm mới của tôn giáo gắn kết tín đồ, tạo sự đoàn kết và niềm vui chung.

Phật tử đi chùa đầu năm thắp hương, tụng kinh, cầu an cho gia đình, phóng sinh, làm việc thiện, tạo công đức, hướng đến lòng từ bi. Xin lộc chùa, mang ý nghĩa cầu may mắn, tài lộc trong năm mới.

Đồng bào Khmer đón mừng năm mới thông qua các nghi lễ Tết Chol Chnam Thmay, diễn ra vào khoảng giữa tháng 4 dương lịch hàng năm, đây là thời điểm đánh dấu mùa khô chuyển sang mùa mưa. Lễ hội kéo dài 3 ngày với các nghi lễ chính tại chùa như rước Đại lịch, dâng cơm sư sãi, tắm Phật và đắp núi cát, mang ý nghĩa đón năm mới, cầu may mắn và tri ân tổ tiên.

Tín đồ Phật giáo Hòa Hảo làm Lễ cầu an tại gia đình, tụng kinh, cầu nguyện tại nhà. Giữ nếp sống giản dị, không quá chú trọng hình thức, tập trung vào đạo đức và lòng nhân ái.

Tín đồ Công giáo tham dự Thánh lễ đón giao thừa, cầu nguyện cho quốc thái dân an, cầu tài cầu lộc, sức khỏe, hạnh phúc. Đọc kinh cầu nguyện tại gia đình, chúc Tết linh mục, tu sĩ, và người thân, thể hiện sự gắn kết cộng đồng.

Người đạo Cao Đài đón Tết Nguyên đán với sự kết hợp hài hòa giữa phong tục truyền thống dân tộc và các nghi lễ tôn giáo. Nghi lễ tại gia đình và Họ đạo gồm có: Lễ Tất niên, thường được tổ chức sau ngày đưa Ông Táo (23 tháng Chạp) tại gia đình và Họ đạo để tổng kết năm cũ; Lễ Rước Ông Bà, tín đồ thực hiện nghi thức cúng bái để mời tổ tiên về ăn Tết, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn; Cúng Giao thừa, vào thời khắc chuyển giao năm mới (1/1 Âm lịch), các Thánh thất tổ chức Tiểu đàn để rước chư Thần, Tiên, Thánh, Phật, cầu nguyện cho quốc thái dân an.

Tín ngưỡng dân gian Việt Nam trong dịp đón năm mới 
Tết Nguyên đán là thời khắc thiêng liêng nhất trong năm đối với người Việt, gắn liền với nhiều tín ngưỡng dân gian và phong tục truyền thống. Những nghi lễ này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn thể hiện sự gắn kết cộng đồng và lòng tri ân tổ tiên. Một số phong tục tiêu biểu như: Tiễn ông Công, ông Táo về trời (23 tháng Chạp); Dựng cây nêu; Mâm ngũ quả; Gói bánh chưng, bánh tét; Cúng giao thừa ngoài trời để tiễn năm cũ, đón năm mới, cầu mong bình an cho gia đình; Xông đất, xuất hành đầu năm; Đi lễ chùa, hái lộc; chúc thọ, lì xì…

Kết luận
Triết lý nhân sinh của tôn giáo không chỉ là niềm tin siêu hình mà còn là kim chỉ nam cho hành động và lối sống. Dù khác nhau về giáo lý, các tôn giáo đều hướng đến việc xây dựng một đời sống có ý nghĩa, đạo đức, và nhân văn. Ở Việt Nam, mỗi tôn giáo đều có phong tục riêng để chào mừng năm mới, nhưng điểm chung là cầu cho quốc thái, dân an, cầu phúc cho mọi nhà, mọi người và hướng đến sự khởi đầu tốt đẹp./. 

Hình ảnh minh họa